Vuurvliegjes van de zee; zeevonk, wier met een ‘inbraakalarm’

Wel eens van het noorderlicht gehoord? Dat is een fenomeen dat zich in de lucht afspeelt in de winter. En van de bekende vuurvliegjes in de zomer kunnen we ook een mooi, lichtgevend toneelstuk waarnemen, maar dan in de zee. En dat komt allemaal door een klein wezentje: zeevonk.

In de zomer in de nacht op het strand zou je het nog wel eens kunnen zien: sprookjesachtig, lichtgevend blauw schuim op de brekende golven, lichtgevende voetafdrukken in het zand in de branding. En als je onder water zou zwemmen, zou het lijken alsof je een hemel vol met sterren ziet. Eén zeevonk geeft een lichtflits maar in een groep vormt het een grote blauwe gloed.

Vroeger heette zeevonk in het latijn Noctiluca miliaris ofwel duizend nachtlichtjes. Tegenwoordig heet het flitsend nachtlichtje in het latijn. Het is eigenlijk geen algje en geen diertje.

Het licht dat zeevonk uitstraalt heet met een moeilijk woord bioluminescentie. Het komt onder andere door het stofje luciferine (denk aan een lucifer) in zeevonk.

Zeevonk geeft licht om roofdieren af te schrikken. Wordt er aan zijn lijf geknabbeld, dan geeft hij licht af. Als een soort inbraakalarm. De rover schrikt en staat direct zelf in de spotlights. Dat is niet veilig voor deze rover, want zo wordt hij zelf zichtbaar voor hongerige vissen en loopt grote kans om opgegeten te worden. Handig voor de zeevonk, want die is van zijn aanvaller af. Slim!

Het wezentje ziet eruit als een piepklein, doorzichtig ballonnetje met een staartje, iets kleiner dan een speldeknop. De zeevonk is een slechte zwemmer, maar is lichter dan water, dus drijft hij en wordt door het bewegende water naar beneden getrokken. Onderweg naar boven komt het van alles aan eten tegen (larven, algen, visseneitjes) en werkt dit naar binnen. Een soort lopend buffet zeg maar, maar dan zwemmend. Beweegt het water (zoals bij stroming en golven) dan zorgt dit er weer voor dat zeevonk licht uitstraalt.

Wat een luizenleven! Al zwevend in het water je eten naar binnen werken en als je lastiggevallen wordt, dan laat je gewoon het alarm afgaan. Grote kans dat je aanvaller vlucht of gepakt wordt.

Wil je de zeevonk zelf een keer zien. Dan moet je in de lente of zomer ’s nachts naar het strand. Bij een kalme zee en na een aantal warme dagen achter elkaar met heel weinig wind en een donkere, maanloze nacht. Maar geen garanties. Net als bij het noorderlicht, moet je een beetje geluk hebben.